سورۀ مطفّفین
مکی و ۳۶ آیه است.
١) وای بر کمفروشان!
٢) [همان] کسانی که چون [برای خود] از مردم پیمانه میکنند، حق خود را کامل میگیرند،
٣) و هنگامی که [میخواهند] برای آنان پیمانه یا وزن کنند، کم میگذارند.
٤) آیا آنها گمان نمیکنند که [قیامت فرا میرسد و از قبرها] برانگیخته میشوند،
٥) در روزی بزرگ؟
٦) [همان] روزی که مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان میایستند.
﴿وَيۡلٞ لِّلۡمُطَفِّفِينَ﴾ «ویل» کلمۀ عذاب و عقاب است. و «مطففین» را خداوند این گونه تفسیر کرده است: ﴿ٱلَّذِينَ إِذَا ٱكۡتَالُواْ عَلَى ٱلنَّاسِ يَسۡتَوۡفُونَ﴾ کسانی که وقتی برای خود پیمانه میزنند، به تمام و کمال و بدون کم و کاست از مردم دریافت میدارند.
﴿وَإِذَا كَالُوهُمۡ أَو وَّزَنُوهُمۡ يُخۡسِرُونَ﴾ و هنگامی که میخواهند حق مردم را که بر آنهاست وزن کنند و بدهند، از آن میکاهند و به اندازۀ لازم نمیدهند. از آن کم میکنند، یا به وسیلۀ پیمانه و ترازویی که کم نشان میدهند حق آنها را پایمال میکنند، و یا اینکه پیمانه و ترازو را پر نمیکنند و یا از راههای دیگری از حق مردم میکاهند. پس کسی که به زور و یا از راه دزدی اموال مردم را از دستشان میگیرد، به طریق اولی سزاوار چنین عذابی است.
آیه دلالت میکند که انسان همچنان که حق خود را از مردم میگیرد، باید حق مردم را نیز در معاملات به آنها بدهد. بلکه حجت و سخن هم در این داخل است، پس همانطور که عادت بر این است که دو فردِ مناظرهگر هریک میکوشد تا دلایل خود را ارائه بدهد، بر او لازم است که دلیل طرف خودش را که خود آن را نمیداند بیان کند. و همانطور که به دلایل خود مینگرد، دلایل طرف را هم نگاه کند. و در اینجا، انصاف، از تعصب؛ و فروتنی، از تکبر؛ و خردمندی، از بیخردی مشخص میگردد. از خداوند میخواهیم که ما را بر انجام هر کار خیری توفیق دهد.
سپس خداوند کاهندگان را تهدید کرد، و از حالتشان و از آنچه که بر آن بودند اظهار شگفتی نمود و فرمود: ﴿أَلَا يَظُنُّ أُوْلَٰٓئِكَ أَنَّهُم مَّبۡعُوثُون لِيَوۡمٍ عَظِيمٖ يَوۡمَ يَقُومُ ٱلنَّاسُ لِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾ «پس آنچه به آنها جرأت داد که از حقوق مردم بکاهند، ایمان نداشتن آنها به روز قیامت است؛ و اگر به قیامت ایمان داشتند و میدانستند روزی در پیشگاه خدا میایستند و آنها را در مورد همه چیز بازخواست میکند، از این کارها دست میکشیدند و از آن توبه میکردند.»